Back To Top

foto1foto2foto3foto4foto5
Time school Time schoolTime schoolTime schoolTime schoolTime school

Zegar

Licznik

1664816
Today
Yesterday
This Week
Last Week
This Month
Last Month
All days
582
641
2422
1653067
10374
45893
1664816

Your IP: 3.220.231.235
Server Time: 2021-03-09 06:36:56
>


II Wojna Światowa i Okupacja



Tylko 4 lata trwała nauka w nowym budynku szkolnym, gdyż l września 1939r., wybuchła II wojna światowa. Nauka nie rozpoczęła się. Już od wiosny 1939r. była napięta sytuacja i wydawało się, że wojna będzie nieunikniona.

W końcu sierpnia zarządzono mobilizację. Wcielono do wojska nauczycieli, jako oficerów rezerwy. Z Bogatego powołani zostali Jan Bukowski, Janusz Gogolewski, Wawrzyniec Pląskowski i l września 1939r. wzięli udział w wojnie obronnej.

Panika,wszyscy drżeli przed wrogiem. Drogi były zakorkowane uciekinierami. Pierwsze strzały armatnie słychać było od Chorzel. Powiat przasnyski był broniony przez Armię Modlin przez 4 dni. Mimo bohaterskiej postawy Wojska Polskiego, 3 września Niemcy zajęli Przasnysz i okolice. Powiat przasnyski razem z innymi powiatami Mazowsza został włączony do południowo - wschodnich Prus.

Zaczęła się okrutna okupacja. Zamknięto polskie szkoły, był zakaz zawierania małżeństw. Wprowadzono godzinę policyjną, obowiązkowe kontyngenty zboża, mięsa, mleka, jaj. Za nie wypełnianie obowiązków groził obóz pracy. Wprowadzono kartki na żywność, obuwie i odzież.

Zimą 1940 roku władze niemieckie ogłosiły, że będą otwarte polskie szkoły. Okupant, tą obietnicą podstępnie zwabił nauczycieli. Wielu zgłosiło się do punktu rejestracyjnego. Wtedy Niemcy dokonali aresztowań. Nauczyciele, wraz z innymi mieszkańcami, zostali wywiezieni do obozów koncentracyjnych, z których wrócili nieliczni.

Nauczyciele z Bogatego, biorący udział w wojnie obronnej, byli więzieni w obozach jenieckich. Antoni Piotrowski był więźniem Mauthausen. Reszta nauczycieli nie zgłosiła się na apel okupanta. Bronisława Mastyj-Karczewska przeprowadziła się do męża do Krasińca, Izabela Bukowska do Przasnysza, Adela Banachówna była w Generalnej Guberni, Eugeniusz Wrzeszcz ukrywał się, pracował jako malarz, tylko Maria Pląskowska mieszkała w Bogatem i zajmowała się córką.

W Bogatem na plebani, został zorganizowany komisariat niemiecki, w którym urzędowali żandarmi: Reks i Krośnicki (ksiądz Mroczkowski zmuszony był mieszkać na wsi u ludzi). Okolica bała się spotkania z tymi ludźmi.

Na podwórzu plebanii była piwnica, usytuowana tu, gdzie obecnie stoi nowa plebania. Bito i torturowano w niej więźniów (miejscową ludność, która złamała któryś z niemieckich zakazów). Później, po drugiej stronie szosy, pobudowano nowy budynek przeznaczony na areszt z czterema celami, w których zainstalowano różne akcesoria do tortur. Po latach na podwórko plebanii przyjeżdżali ludzie, opłakiwali miejsca kaźni, swoje i swoich najbliższych oraz opowiadali o okrucieństwie bogackich żandarmów.

Kościół zamieniono na więzienie dla ludzi wysiedlonych. Przez to, że nie mogli tego miejsca opuszczać, był bardzo zanieczyszczony. W budynku szkoły została zorganizowana gmina niemiecka. Komisarzem gminy był Looper, (mieszkał u Jaworskich), zastępcą Rajsz, sekretarzem Gucweler, (nazwiska spolszczone). (Mieszkali w szkole.) Po wojnie, Gucweler był sądzony w Przasnyszu.

Ludzie nie znali języka niemieckiego, więc tłumaczem był Nawrocki. Maria Jaworska Jermolińska zajmowała się wydawaniem talonów Żywnościowych i odzieżowych, tzw. „bacukrzai". W pamięci ludzi pozostały jeszcze nazwiska: Marta Mroczek - prowadziła dział gospodarczy, Piontek - prowadził meldunki, Skierkowski z Leszna zajmował się robotami drogowymi, sadzeniem drzew, St. śebrowski, St. Szczepański - to służba rolna, Bulman - gospodarz gminy, pracowały też Jadwiga Bilińska, Tarczyńska, obie z Dobrzankowa.

W 1944 roku szkoła i wybudowany obok przez Niemców wielki barak, były punktem zbiorczym dla wycofujących się Żołnierzy niemieckich. Na przełomie lat 1944/1945, budynek szkoły został zamaskowany, dach pomalowano na zielono, obstawiono gałęziami i zorganizowano szpital frontowy dla niemieckich żołnierzy. W szpitalu tym, z nakazu Niemców jako pielęgniarki pracowały dziewczyny z Bogatego. Irena Jaguś, późniejsza nauczycielka szkoły w Bogatem, opowiadała o tym, jak asystowała przy operacjach, to były dla niej trudne chwile. W styczniu 1945 roku nastąpiło wyzwolenie. Niemcy uciekali w pośpiechu. Przestała istnieć gmina i żandarmeria niemiecka. Przejeżdżający przez Bogate Żołnierze frontu wyzwoleńczego nie oddali ani jednego strzału. Wieś nie była zniszczona. Ocalał też budynek szkoły.





Tajne nauczanie



Organizatorem tajnego nauczania w okupowanej Polsce był Związek Nauczycielstwa Polskiego. Powołano Tajną Organizację Nauczycielską i to ona kierowała nauczaniem na tajnych kompletach. Bronisława Karczewska tajnie nauczała w Krasińcu i tam mieszkała, Izabela Bukowska w Przasnyszu. Pani Maria Pląskowska bała się uczyć. W czasie wojny sprowadzili się do Emowa Maria i Władysław Zabielscy, małżeństwo nauczycieli kwalifikowanych. Oni zajęli się nauczaniem w tajnych kompletach. M. Zabielska uczyła w Emowie 4 lata. Zajęcia najczęściej prowadziła w piwnicy. Jej mąż rzadko bywał w domu, ukrywał się, ale jak był, też uczył, głównie matematyki. M. Zabielska ma udokumentowaną pracę w tajnym nauczaniu.

Władysław Zabielski należał do AK i z tego powodu ukrywał się i przemieszczał, by nie wpaść w ręce Niemców. Gdzie przebywał, tam uczył: w Podosiu, Rogowie, Suchem, Chodkowie, Krasnem. Uczył również w Bogatem, w domu Mariana Jaworskiego na strychu. Było to bardzo niebezpieczne, ponieważ w tym domu mieszkał niemiecki Komisarz.

W tajnym komplecie u Jaworskich pan W. Zabielski uczył: Janinę Jaworska, Anielę Jaworska, Józefa Jaworskiego, Marię Budnicką, Andrzeja Budnickiego, Eufemię Mosakowską i Lucjana Mosakowskiego. Są świadkowie jego działalności w tym nauczaniu, ale dokumenty zaginęły ukrywane przed Urzędem Bezpieczeństwa (w ziemi).

Wielu uczniów uczyło się we własnym zakresie — uczyli rodzice, bądź starsze rodzeństwo, np. Anna Garlińska z Wielodrożna uczyła 6 dzieci: Danutę i Zbigniewa Sobirajów, dwóch chłopców Ogonowskich i siostrzeńców Mosakowskich. Większość dzieci nie miała Żadnych możliwości korzystania z nauki.



Copyright © 2021 High School Rights Reserved.